Osmangazi Belediyesi tarafından düzenlenen “Afetlere Dirençli Kentler ve İletişim” paneli, Ördekli Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi.
“Afetler yalnızca anlık değil, uzun vadeli süreçlerdir”
Panelde konuşan Doç. Dr. Burcu Zeybek, afetlerin yalnızca yaşandığı anla sınırlı olmadığını, etkilerinin uzun yıllar devam edebildiğini söyledi. 6 Şubat depremlerinin üçüncü yılına yaklaşıldığını hatırlatan Zeybek, 1999 depremini genç yaşta yaşamış biri olarak afet konusuna hem bireysel hem de toplumsal bir sorumluluk bilinciyle yaklaştığını ifade etti.
Afet sürecinin afet öncesi, afet anı ve afet sonrası olmak üzere üç aşamadan oluştuğunu belirten Zeybek, özellikle büyük depremlerde müdahale ve toparlanma süreçlerinin aylarca, hatta yıllarca sürebildiğine dikkat çekti. Bu süreçte medyanın önemli bir rol üstlendiğini dile getiren Zeybek, afet görüntülerinin sunumu üzerinden kamuoyunda zaman zaman tartışmalar yaşandığını hatırlattı.
“Algı, gerçeğin önüne geçebiliyor”
Medyanın yasama, yürütme ve yargıdan sonra “dördüncü güç” olarak nitelendirildiğini ifade eden Zeybek, afetlerin medyada nasıl sunulduğunun toplumun algısını doğrudan etkilediğini söyledi. Günümüzde dijital platformlar sayesinde herkesin içerik üreticisi haline geldiğini belirten Zeybek, algıların gerçeklerden daha hızlı yayılabildiği bir dönemde yaşandığını vurguladı.
Algoritmaların hangi bilginin kullanıcıların karşısına çıkacağını belirlediğine dikkat çeken Zeybek, bu durumun özellikle afet dönemlerinde ciddi riskler oluşturduğunu ifade etti. Yanlış veya manipülatif içeriklerin, psikolojik olarak kırılgan olan bireyler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtti.
“Bilgi kirliliği müdahaleyi zorlaştırıyor”
6 Şubat depremleri sırasında sosyal medyada yayılan ihbarlar, adres bilgileri ve enkaz altında olduğu iddia edilen kişilerle ilgili paylaşımların bilgi kirliliğine neden olduğunu söyleyen Zeybek, doğru ve yanlış bilginin birbirine karışmasının arama kurtarma çalışmalarını olumsuz etkilediğini dile getirdi.
Afet iletişiminin yalnızca teknik altyapıdan ibaret olmadığını vurgulayan Zeybek, içerik üretenler kadar bu içerikleri tüketen kullanıcıların da sorumluluk taşıdığını ifade etti. Instagram, WhatsApp ve benzeri dijital platformların her birinin afet dönemlerinde farklı bir iletişim alanına dönüştüğü ifadelerini kullandı.
“Afet Doğal Değil, Yanlış Planlamanın Sonucudur”
Dr. Öğr. Üyesi Tuğçe Tezer, planlama ve beslenme başlığı altında Antakya’yı ele aldığı konuşmasında, kentin tarihsel yapısı ve afet deneyimleri üzerinden Türkiye’deki kentleşme politikalarını değerlendirdi. Antakya’nın, hem geçmişte defalarca yıkılıp yeniden kurulmuş bir kent olması hem de 6 Şubat depremlerinde yaşadığı ağır kayıplar nedeniyle kritik bir örnek sunduğunu belirtti.
Tezer, “tehlike”, “risk” ve “afet” kavramlarının birbirine karıştırıldığını vurgulayarak, fay hatlarının tek başına afet anlamına gelmediğini belirtti. Afetin, doğa olaylarının plansız kentleşme, dayanıksız yapılar ve hazırlıksızlıkla birleşmesi sonucu ortaya çıktığını ifade etti.
6 Şubat depremlerinin, birkaç saatlik bir doğa olayının nasıl büyük bir toplumsal yıkıma dönüştüğünü gösterdiğini belirten Tezer, özellikle deprem öncesi hazırlık süreçlerinde ki eksikliklere dikkat çekti. Antakya’nın tarih boyunca sekiz büyük deprem yaşamasına rağmen, bu deneyimin kentleşme politikalarına yansıtılmadığını söyledi.
Plansız ve denetimsiz yapılaşmanın yaygın olduğuna işaret eden Tezer, kentsel dönüşüm uygulamalarının afet riskini azaltmakta yetersiz kaldığını belirtti.
Kahramanmaraş merkezli depremlere yaklaşık 300 kilometre uzaklıkta olmasına rağmen Antakya’nın en büyük can kayıplarının yaşandığı kentlerden biri olmasının, bu yapısal sorunların sonucu olduğu ifadelerini kullandı.
Haber: Sultan Denli
