Dünya ekonomisinin geleceğini yakından ilgilendiren iklim değişikliği mücadelesi, 9 Kasım 2026
tarihinde Antalya’da başlayan COP31 İklim Zirvesi ile yeni bir aşamaya taşındı. 20 Kasım’a kadar
devam edecek zirvenin ilk haftası, yalnızca çevre politikalarının değil, enerji yatırımlarının, uluslararası
finansmanın, sanayi dönüşümünün ve küresel ticaretin de masaya yatırıldığı önemli bir platform oldu.
Yaklaşık 200 ülkenin katılımıyla gerçekleşen toplantılar, iklim krizinin artık sadece çevresel değil,
doğrudan ekonomik bir mesele olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
İlk haftanın genel panoramasına baktığımızda, ülkelerin iklim hedefleri konusunda ortak bir zeminde
buluşmakta zorlandıkları, ancak enerji dönüşümü ve iklim finansmanı konusunda önemli tartışmalar
yürüttükleri görülüyor. Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı, Avustralya’nın müzakere sürecinde liderlik
üstlendiği zirvede temel beklenti, daha önce verilen iklim sözlerinin uygulanabilir ekonomik
politikalara dönüştürülmesi.
Enerji dönüşümü ve elektrikleşme gündemin merkezinde
Zirvenin ilk haftasında öne çıkan konulardan biri elektrikleşme oldu. Türkiye’nin öncülük ettiği Küresel
Elektrifikasyon Taahhüdü kapsamında, elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının yaklaşık yüzde 23
seviyesinden 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılması hedefi gündeme geldi.
Bu hedef, elektrikli ulaşım araçlarından sanayi üretimine, binaların ısıtma sistemlerinden enerji
altyapısına kadar geniş bir ekonomik dönüşümü ifade ediyor. Ancak elektrifikasyonun başarılı
olabilmesi için elektriğin hangi kaynaklardan üretileceği de büyük önem taşıyor. Yenilenebilir enerji
yatırımlarıyla desteklenmeyen bir elektrikleşme politikası, emisyon azaltma hedeflerini sınırlı ölçüde
karşılayabilir.
Bu nedenle güneş, rüzgâr, enerji depolama ve akıllı şebeke yatırımları önümüzdeki dönemin önemli
yatırım alanları arasında bulunuyor.
İklim finansmanında anlaşmazlıklar sürüyor
COP31’in ilk haftasında en fazla tartışılan başlıklardan biri de iklim finansmanı oldu. Gelişmekte olan
ülkeler, iklim değişikliğinin ekonomik sonuçlarıyla mücadele edebilmek için daha fazla uluslararası
kaynak talep ediyor. Özellikle Afrika ülkeleri, iklim değişikliğine uyum finansmanının 2035 yılına kadar
yıllık en az 120 milyar dolara çıkarılması yönündeki taleplerini gündeme taşıdı.
Buna karşılık gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasında finansmanın miktarı, kaynakların
dağıtımı ve yükümlülüklerin paylaşılması konusunda görüş ayrılıkları devam ediyor.
Burada önemli bir gerçek var: İklim finansmanı yalnızca çevre yatırımlarına ayrılan bir kaynak değildir.
Aynı zamanda yeni üretim kapasitesi, istihdam, teknoloji transferi ve ekonomik kalkınma anlamına
geliyor. Finansman sorununun çözülememesi, özellikle gelişmekte olan ülkelerin yeşil dönüşümünü
yavaşlatabilir.
Karbon piyasaları ve sanayinin geleceği
Zirvenin açılış günlerinde Paris Anlaşması’nın 6. maddesi kapsamında karbon piyasaları da önemli bir
müzakere konusu oldu. Karbon kredilerinin uluslararası ticareti, emisyon azaltımının ekonomik
değere dönüştürülmesi ve sanayinin karbonsuzlaşması üzerinde duruldu.
Bu gelişmeler Türkiye açısından da önemli fırsatlar barındırıyor. Özellikle Avrupa Birliği’nin Sınırda
Karbon Düzenleme Mekanizması karşısında demir-çelik, çimento, alüminyum ve gübre gibi
sektörlerin üretim süreçlerini dönüştürmesi gerekiyor.
Karbon maliyetlerini azaltamayan işletmelerin uluslararası pazarlarda rekabet gücü zayıflayabilir.
Buna karşılık temiz üretime yatırım yapan işletmeler yeni pazarlara ulaşabilir.
Antalya ekonomisi için önemli fırsat
COP31’in Antalya’da düzenlenmesi, turizm başta olmak üzere hizmet sektörüne önemli hareketlilik
kazandırıyor. Uluslararası delegasyonlar, diplomatik temsilciler, iş insanları, medya kuruluşları ve sivil
toplum temsilcilerinin kentte bulunması konaklama, ulaşım, yiyecek-içecek, organizasyon ve
perakende sektörlerinde ekonomik canlılık oluşturuyor.
Ancak zirvenin Antalya ekonomisine katkısını yalnızca birkaç haftalık turizm hareketliliğiyle ölçmek
doğru olmaz. Asıl kazanım, kentin uluslararası organizasyon merkezi olarak tanıtılması, sürdürülebilir
turizm yatırımlarının teşvik edilmesi ve yabancı yatırımcılarla yeni iş bağlantılarının kurulmasıdır.
Özellikle enerji verimliliği, su tasarrufu, atık yönetimi ve çevre dostu otel yatırımları Antalya
turizminin uzun vadeli rekabet gücünü artırabilir.
Adil dönüşüm ve istihdam unutulmamalı
İlk haftada dikkat çeken bir diğer başlık, iklim politikalarının çalışanlar ve toplum üzerindeki etkileri
oldu. Uluslararası Çalışma Örgütünün de katkı sunduğu adil dönüşüm tartışmalarında, yeşil
ekonomiye geçişin nitelikli istihdam, sosyal koruma ve çalışanların yeni beceriler kazanmasıyla
desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
Çünkü enerji dönüşümü bazı sektörlerde yeni işler yaratırken geleneksel üretim alanlarında iş
kayıplarına da yol açabilir. Bu nedenle mesleki eğitim ve iş gücünün yeniden yapılandırılması
ekonomik politikanın ayrılmaz parçası olmalıdır.
İkinci haftanın sınavı sonuç almak olacak
COP31’in ilk haftası, önemli başlıklarda müzakere zemininin oluştuğunu ancak finansman, fosil
yakıtlardan çıkış ve emisyon azaltımı konularında ciddi görüş ayrılıklarının sürdüğünü gösterdi. 14
Kasım itibarıyla müzakere metinlerinin önemli bölümü henüz üzerinde uzlaşılmış kararlar değil,
ülkelerin farklı önerilerini içeren taslaklar niteliğinde.
İkinci haftada bakanların ve siyasi liderlerin devreye girmesiyle daha somut sonuçlar alınması
bekleniyor.
Sonuç olarak COP31, Türkiye için yalnızca uluslararası bir organizasyon değil, yeşil ekonomi, enerji
yatırımları, teknoloji transferi ve sürdürülebilir turizm alanlarında yeni fırsatlar yaratabilecek stratejik
bir platformdur. Ancak bu fırsatların kalıcı ekonomik kazanca dönüşmesi, zirvede verilen sözlerin ülke
politikalarına ve reel sektör yatırımlarına aktarılmasına bağlıdır.
Unutulmamalıdır ki iklim değişikliğiyle mücadele artık geleceğe bırakılabilecek bir çevre politikası
değildir. Üretimin, ticaretin, istihdamın ve ekonomik rekabetin geleceğini belirleyen temel
unsurlardan biridir. Antalya’daki zirvenin gerçek başarısı da kaç ülkenin konuştuğuyla değil, dünyanın
ne kadar somut adım atabildiğiyle ölçülecektir.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar

