Elinden geldiğince işini iyi yapmaya çalışıyor. Özverili davranıyor, kurallara uyuyor, kimsenin hakkına girmemeye özen gösteriyor. Sonra başkasının emeğini hiçe sayan, hakkı olmayana göz diken, sorumluluktan kaçan insanların kendisinden daha rahat yaşadığını görünce içten içe kahroluyor.
Tam da burada şeytan vesvese veriyor:
Acaba dürüst olmakla hata mı yapıyorum?
Eminim bu soruyu kendisine soran çok insan vardır. Ancak sırf bu soruyu sordu diye bir insanın dürüstlükten vazgeçtiğini düşünmemeliyiz. Doğru bildiği gibi yaşamanın bedelini tek başına ödemekten yorulan insanlar var. İçlerinde biriken kırgınlık ise çoğu zaman sitemden öteye geçemiyor.
Çünkü insan yalnızca kendi vicdanıyla yaşamıyor. Emeğinin karşılığını almak, hakkının korunacağını bilmek istiyor. Çocuklarına öğrettiği değerlerin hayatta da bir karşılığı olduğunu görmek istiyor.
Çocuklarımıza Yalan söyleme, kimsenin hakkını yeme, çalışarak kazan ki vicdanın rahat olsun diyoruz.
Peki, çocuk dönüp Ama hile yapanlar, başkasının hakkını yiyenler daha kolay kazanıyor dediğinde ne cevap veriyoruz?
“Sen yine de doğru ol.”
Bu öğüt kıymetlidir. Fakat o öğüdün arkasında davranışlarımızla da durmalıyız. Çocuğumuz, savunduğumuz değerleri günlük hayatımızda görebilmeli.
Bunun yolu kendi çevremizden başlıyor. Haksızlık yapan kişi yakınımız olsa da onu eleştirmekten çekinmemeliyiz. Başkasında kınadığımız bir davranışa, sevdiğimiz biri yaptığında mazeret aramamalıyız.
Bir de yaptığı yanlışları “uyanıklık” diye anlatanlar var. Başkasının hakkını gözetmeden geldiği yeri, yalnızca kendi becerisinin sonucu sayıp bununla böbürlenenler…
Biz bu davranışları övdüğümüzde çocuklarımıza verdiğimiz öğüdün inandırıcılığını da zedeliyoruz.
Dürüst kalmak bazen fedakârlık gerektirir. Daha zor olan yolu seçmeyi, haksız bir kazancı reddetmeyi, işimize gelmese de doğruyu söylemeyi gerektirir.
Elbette insanları görüntüsünden, tavrından veya kıyafetinden hareketle suçlu ilan edemeyiz. Adalet talep ederken delile, belgeye ve hakkaniyete önem vermeliyiz. Fakat kanıtlanmış bir haksızlığın karşısında da “Gücü var, parası var, çevresi var” diye sinmemeliyiz.
Zaten herkes yapıyor sözü, haksızlığa mazeret olamaz. Üstelik herkes yapmıyor.
İşini dürüstçe yapan, borcunu ödemek için gece gündüz çabalayan, kendisine emanet edileni gözü gibi koruyan insanlar da var. Kimse görmese bile başkasının hakkına el uzatmayan insanlar…
Onları saf yerine koymak, hepimizin ihtiyaç duyduğu dürüstlüğü küçümsemektir.
Bu nedenle dürüst insanlara yalnızca sabretmelerini söylemek yetmez. Haklarını aradıklarında yanlarında durmak gerekir. Kurumların adil ve tutarlı davranması da hayati önem taşır. İnsan, hakkının kişilerin insafına bırakılmadığını bilmelidir.
Bir insan Doğru olanı yapıyorum ama yalnız kalıyorum diyorsa, orada hepimizin üzerinde düşünmesi gereken bir sıkıntı vardır.
Dürüst olmakla hata yapmıyoruz. Fakat dürüst insanı yalnız bıraktığımızda hata yapıyoruz.
Çocuklarımızın bize güvenmesini, söylediklerimize inanmasını istiyorsak sözümüzle davranışımız birbirini tamamlamalı. Onlara hem dürüstlüğü öğretmeli hem de dürüst kalabilecekleri bir toplum için sorumluluk almalıyız.
Çünkü güven, insan ilişkilerinin ruhudur. Kaybedildiğinde onu yeniden kazanmak, korumaktan çok daha zordur.
