Peki, bu problemlerin kaynağı nedir?
Çoğunun temelinde cehalet vardır. Asıl tehlike ise insanın bunun farkında olmamasıdır.
Cehalet denince aklımıza hemen eğitim eksikliği gelmemeli. Düşünmekten ve sorgulamaktan uzak çok sayıda üniversite mezunu vardır. Öte yandan hiç okula gitmediği hâlde bilgiye ulaşmış, merhametli, vicdanlı ve bilge insanlar da vardır.
Elbette her problemin kaynağı cehalet değildir. Bazen çıkarcılık, bencillik ve bunların arkasındaki kötü niyet de sorunları büyütür.
İnsanlar neden yanlış olduğunu bildikleri düşüncelerinden, hatalarından vazgeçmek yerine onları savunmaya devam eder? Kibir mi, çıkar mı, yoksa eleştiriye tahammülsüzlük mü?
Sebep ne olursa olsun, sonuç değişmiyor: Bilgisizlikte ısrar eden ya da kötü niyetle hareket eden insanlar, bilgili ve dürüst insanların hayatını zorlaştırabiliyor.
Cehaletin belki de en tehlikeli yanı, insana bilmediğini unutturmasıdır. Bir bakarsınız, özgüveni artmış; her şeyi bildiğini düşünüyor. Öğrenmeye ihtiyaç duymuyor. Çünkü kendi bilgisinin sınırlarını göremiyor.
Daron Acemoğlu’nun düşüncesini hatırlatan bir ifadeyle, insanlar fikirlerini ve uygulamalarını yanlışlığı ortaya konmuş ya da mantıksız inançlar üzerine kurduklarında problemler ortaya çıkabiliyor.
Belki de sorunlar büyümeden, kendimize şu soruları sormalıyız:
Gerçekten biliyor muyuz? Biliyorsak ne kadarını biliyoruz? Yoksa bildiğimizi sandığımız şeylerle kendimizi mi kandırıyoruz?

